Studnia głębinowa do 30 m może zostać wykonana bez pozwolenia wodnoprawnego i bez projektu robót geologicznych, ale tylko po spełnieniu dodatkowych warunków. Znaczenie mają również cel korzystania z wody, planowana ilość poboru, prawo do nieruchomości oraz położenie działki. Jeżeli odwiert ma przekroczyć 30 m, pojawiają się obowiązki wynikające zarówno z Prawa geologicznego i górniczego, jak i z Prawa wodnego.
Samo stwierdzenie, że „studnia do 30 m nie wymaga formalności”, jest więc zbyt dużym uproszczeniem. Przed rozpoczęciem prac trzeba przeanalizować całą inwestycję, a nie tylko planowaną głębokość odwiertu.
Dlaczego granica 30 m nie jest jedynym kryterium?
Formalności związane ze studnią głębinową regulują dwa odrębne obszary prawa. Prawo geologiczne i górnicze dotyczy między innymi wykonywania otworu oraz dokumentowania warunków geologicznych. Prawo wodne reguluje wykonanie urządzenia wodnego i późniejsze korzystanie z wód podziemnych.
W praktyce przed wykonaniem studni należy odpowiedzieć na cztery pytania:
- czy planowana głębokość otworu wynosi maksymalnie 30 m, czy przekracza tę wartość;
- ile wody będzie pobierane w ciągu doby;
- czy woda posłuży własnemu gospodarstwu domowemu lub rolnemu, czy działalności gospodarczej;
- czy działka znajduje się na obszarze objętym dodatkowymi ograniczeniami.
Sformułowanie „do 30 m” obejmuje również otwór o głębokości dokładnie 30 m. Przekroczeniem granicy będzie natomiast planowana głębokość 30,1 m lub większa. W przepisach geologicznych chodzi o głębokość otworu, a nie o poziom, na którym znajduje się zwierciadło wody albo zostanie zawieszona pompa.
Studnia do 30 m a studnia powyżej 30 m – porównanie
| Zakres | Studnia do 30 m | Studnia powyżej 30 m |
|---|---|---|
| Prawo geologiczne i górnicze | Ustawa nie ma zastosowania, jeżeli planowany pobór nie przekracza 5 m³ na dobę i ujęcie znajduje się poza wskazanymi w ustawie obszarami górniczymi. | Co do zasady wymagany jest projekt robót geologicznych zatwierdzony przed rozpoczęciem wiercenia. |
| Wykonanie urządzenia wodnego | Nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli studnia służy zwykłemu korzystaniu z wód. | Wymaga pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego. |
| Pobór wody | Bez pozwolenia, jeżeli jest to zwykłe korzystanie z wód, a pobór średnioroczny nie przekracza 5 m³ na dobę. | Mały pobór na potrzeby własnego gospodarstwa może nadal mieścić się w zwykłym korzystaniu z wód, ale pozwolenie jest potrzebne na wykonanie samego urządzenia. |
| Dokumentacja po wierceniu | Przy spełnieniu warunków wyłączenia nie powstają obowiązki dokumentacyjne wynikające z Prawa geologicznego i górniczego. | Wyniki prac przedstawia się we właściwej dokumentacji geologicznej, dobranej do celu oraz rezultatu robót. |
Kiedy studnia do 30 m nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego?
Prawo wodne zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wykonanie urządzenia służącego do poboru wód podziemnych z ujęcia o głębokości do 30 m, jeżeli jest ono przeznaczone do zwykłego korzystania z wód.
Zwykłe korzystanie z wód przysługuje właścicielowi gruntu i służy zaspokajaniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Pobór wód podziemnych nie może przy tym przekraczać średniorocznie 5 m³ na dobę.
Aby typowa przydomowa studnia do 30 m korzystała z wyłączeń przewidzianych w obu ustawach, powinny zostać spełnione łącznie następujące warunki:
- otwór nie będzie głębszy niż 30 m;
- pobór wody nie przekroczy limitu 5 m³ na dobę właściwego dla danego reżimu prawnego;
- woda będzie wykorzystywana na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego;
- zwykłe korzystanie z wód będzie wykonywane przez właściciela gruntu;
- ujęcie nie będzie znajdować się na obszarze górniczym utworzonym w celu wydobywania wód leczniczych lub solanek.
Prawo wodne posługuje się limitem średniorocznego poboru 5 m³ na dobę. Prawo geologiczne i górnicze mówi natomiast o poborze nieprzekraczającym 5 m³ na dobę. Z tego powodu zapotrzebowanie na wodę należy określić przed rozpoczęciem inwestycji, uwzględniając również okresy intensywnego podlewania lub inne sezonowe zużycie.
Kiedy formalności są potrzebne mimo głębokości do 30 m?
Odwiert nie staje się automatycznie zwolniony z formalności tylko dlatego, że kończy się przed granicą 30 m. Obowiązki mogą powstać, gdy woda będzie pobierana w większej ilości, zostanie przeznaczona na potrzeby firmy albo inwestycja nie spełnia warunków zwykłego korzystania z wód.
Jeżeli planowany pobór przekracza 5 m³ na dobę, może być wymagany zarówno projekt robót geologicznych, jak i pozwolenie wodnoprawne. Pozwolenia wymaga również korzystanie z wód na potrzeby działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza, nawet gdy przewidywany pobór jest niewielki.
Oddzielnej analizy wymaga studnia dla gospodarstwa rolnego. Pobór na potrzeby własnego gospodarstwa może być zwykłym korzystaniem z wód, ale po przekroczeniu średniorocznego limitu 5 m³ na dobę staje się szczególnym korzystaniem z wód i wymaga pozwolenia.
Jakie formalności dotyczą studni powyżej 30 m?
Planowana studnia głębsza niż 30 m podlega przepisom Prawa geologicznego i górniczego. Przed rozpoczęciem robót należy sporządzić projekt robót geologicznych i uzyskać decyzję właściwego organu zatwierdzającą ten projekt.
W przypadku ujęć, których przewidywane zasoby nie przekraczają 50 m³ na godzinę, sprawy związane z zatwierdzaniem projektu i dokumentacji zazwyczaj należą do starosty. Właściwość organu warto jednak potwierdzić dla konkretnej inwestycji, ponieważ zależy ona między innymi od parametrów ujęcia i jego lokalizacji.
Po wykonaniu robót ich wyniki przedstawia się w odpowiedniej dokumentacji geologicznej. W przypadku ujęcia wód podziemnych może to być dokumentacja hydrogeologiczna ustalająca zasoby eksploatacyjne studni. Konkretny rodzaj dokumentacji powinien wynikać z celu robót, zatwierdzonego projektu i osiągniętych wyników.
Drugim obowiązkiem jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego. Zwolnienie przewidziane dla ujęć do 30 m nie obejmuje studni głębszych. Pozwolenie wydaje się na podstawie operatu wodnoprawnego oraz dokumentów i informacji wymaganych dla konkretnej inwestycji.
Zakres pozwolenia zależy również od sposobu użytkowania studni. Jeżeli pobór będzie wykraczał poza zwykłe korzystanie z wód albo zostanie zakwalifikowany jako usługa wodna, pozwolenie musi obejmować także pobór wód podziemnych.
Cztery przykłady pokazujące znaczenie przepisów
Przydomowa studnia o głębokości 28 m
Właściciel działki planuje pobierać około 2 m³ wody na dobę na potrzeby domu i ogrodu. Jeżeli nieruchomość nie znajduje się na wskazanym obszarze górniczym i nie występują inne ograniczenia, inwestycja może korzystać z wyłączeń przewidzianych w Prawie wodnym oraz Prawie geologicznym i górniczym.
Przydomowa studnia o głębokości 42 m
Pobór nadal wynosi około 2 m³ na dobę i służy własnemu gospodarstwu domowemu. Mała ilość pobieranej wody może mieścić się w zwykłym korzystaniu z wód, ale przekroczenie 30 m oznacza konieczność zatwierdzenia projektu robót geologicznych oraz uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego.
Studnia o głębokości 25 m dla firmy
Głębokość i ilość pobieranej wody mogą spełniać warunki wyłączenia z Prawa geologicznego i górniczego. Pobór na potrzeby działalności gospodarczej nie jest jednak zwykłym korzystaniem z wód, dlatego wymaga osobnej oceny na gruncie Prawa wodnego i najczęściej uzyskania pozwolenia.
Studnia o głębokości 25 m z poborem 7 m³ na dobę
Przekroczenie limitu poboru powoduje, że sama głębokość poniżej 30 m nie wystarczy do skorzystania z uproszczeń. W takim przypadku mogą być wymagane projekt robót geologicznych, dokumentacja wynikowa oraz pozwolenie wodnoprawne.
Co zrobić, gdy podczas wiercenia trzeba przekroczyć 30 m?
Rzeczywiste warunki gruntowe nie zawsze odpowiadają wstępnym założeniom. Może się okazać, że warstwa wodonośna znajduje się głębiej, niż przewidywano. Nie oznacza to jednak, że można najpierw wykonać głębszy odwiert, a formalności uzupełnić po zakończeniu pracy.
Jeżeli pierwotnie planowany otwór miał mieć do 30 m, a kontynuowanie wiercenia wymaga przekroczenia tej granicy, prace należy wstrzymać i ustalić dalszy sposób postępowania. Projekt robót geologicznych powinien zostać zatwierdzony przed rozpoczęciem robót objętych tym obowiązkiem. Podobnie pozwolenie wodnoprawne trzeba uzyskać przed wykonaniem działania, którego dotyczy.
Dlatego wstępne rozpoznanie warunków gruntowych i przewidywanej głębokości ma znaczenie nie tylko dla kosztorysu. Pomaga również prawidłowo zaplanować dokumentację i uniknąć przestoju po dojechaniu sprzętu na działkę. Więcej praktycznych informacji zawiera poradnik o tym, jak przygotować działkę pod studnię głębinową.
Jakie ograniczenia mogą obowiązywać niezależnie od głębokości?
Wyłączenie z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub przygotowania projektu robót geologicznych nie oznacza pełnej dowolności lokalizacji studni. Przed rozpoczęciem prac trzeba uwzględnić między innymi wymagane odległości od potencjalnych źródeł zanieczyszczeń, ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz ewentualne strefy ochronne ujęć wody.
Znaczenie mogą mieć również obszary górnicze, formy ochrony przyrody, przebieg instalacji podziemnych oraz możliwość bezpiecznego dojazdu wiertnicy. Zakres potrzebnych ustaleń zależy od położenia i charakteru nieruchomości. Przed zleceniem wykonania studni głębinowej warto przekazać wykonawcy informacje o planowanym zastosowaniu wody i przewidywanym zapotrzebowaniu.
Osobną kwestią jest jakość wody. Głębokość studni ani prawidłowo przeprowadzone formalności nie potwierdzają, że woda nadaje się do picia. Przydatność do spożycia należy ocenić na podstawie badań wykonanych przez odpowiednie laboratorium, a sposób ewentualnego uzdatniania dobrać do otrzymanych wyników.
Co ustalić przed zamówieniem odwiertu?
Przygotowanie inwestycji warto rozpocząć od zebrania kilku podstawowych informacji:
- Określ, czy woda będzie używana w domu, własnym gospodarstwie rolnym, ogrodzie czy działalności gospodarczej.
- Oszacuj przeciętny i maksymalny pobór wody, uwzględniając okresy największego zużycia.
- Sprawdź przewidywaną głębokość warstwy wodonośnej i możliwość przekroczenia 30 m.
- Zweryfikuj status nieruchomości, miejscowy plan, strefy ochronne i ewentualne obszary górnicze.
- Ustal z wykonawcą, jakie decyzje i dokumenty trzeba uzyskać przed przyjazdem wiertnicy.
W odpowiedziach na najczęstsze pytania dotyczące wykonania studni Gotowa Studnia wskazuje, że pomaga klientom w kompletowaniu dokumentacji i uzyskiwaniu potrzebnych pozwoleń. Zakres formalności powinien być każdorazowo dopasowany do parametrów planowanego ujęcia oraz lokalizacji działki.
Najczęściej zadawane pytania
Czy studnia o głębokości dokładnie 30 m jest traktowana jak studnia powyżej 30 m?
Nie. Ustawowe określenie „do 30 m” obejmuje również głębokość równą 30 m. Trzeba jednak spełnić pozostałe warunki dotyczące ilości i celu poboru oraz lokalizacji ujęcia.
Czy każda studnia do 30 m nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia?
Nie można przyjąć takiej zasady. Przy spełnieniu ustawowych warunków nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne ani projekt robót geologicznych, ale zastosowanie mogą mieć inne przepisy i ograniczenia lokalne. Formalności pojawią się także wtedy, gdy pobór przekroczy dopuszczalny limit albo woda będzie wykorzystywana w działalności gospodarczej.
Czy studnia powyżej 30 m zawsze wymaga pozwolenia wodnoprawnego?
Tak, przekroczenie 30 m wyłącza zwolnienie dotyczące wykonania urządzenia wodnego na potrzeby zwykłego korzystania z wód. Pozwolenie wodnoprawne jest więc wymagane na wykonanie studni. To, czy będzie potrzebne również pozwolenie na sam pobór wody, zależy od celu i ilości poboru.
Czy limit 5 m³ dotyczy wydajności pompy?
Nie należy utożsamiać limitu poboru z nominalną wydajnością pompy podawaną w metrach sześciennych na godzinę. Przepisy odnoszą się do ilości pobieranej wody, natomiast parametry pompy i zasoby eksploatacyjne ujęcia są osobnymi zagadnieniami technicznymi.
Czy można rozpocząć wiercenie przed uzyskaniem wymaganych decyzji?
Nie. Projekt robót geologicznych musi zostać zatwierdzony przed rozpoczęciem objętych nim robót, a pozwolenie wodnoprawne należy uzyskać przed wykonaniem urządzenia, dla którego jest wymagane. Późniejsza legalizacja nie zastępuje prawidłowego przygotowania inwestycji.
Najpierw parametry studni, potem właściwa procedura
Najważniejsza różnica prawna polega na tym, że przy studni powyżej 30 m trzeba przygotować projekt robót geologicznych i uzyskać pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzenia wodnego. Przy studni do 30 m można skorzystać z uproszczeń, ale tylko wtedy, gdy spełnione są także warunki dotyczące poboru, przeznaczenia wody i lokalizacji ujęcia.
Przed rozpoczęciem wiercenia warto omówić przewidywaną głębokość, zapotrzebowanie na wodę oraz warunki działki z wykonawcą. Pozwala to właściwie zaplanować dokumentację i ograniczyć ryzyko przerwania prac. Aby ustalić zakres odwiertu i formalności dla konkretnej nieruchomości, można skontaktować się z Gotowa Studnia.
